Risk değerlendirmesi nasıl yapılır? Ekip, yöntemler ve geçerlilik süresi
Risk değerlendirmesi, işyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerden doğan risklerin derecelendirilmesi ve kontrol önlemlerinin planlanması çalışmasıdır. 6331 sayılı Kanun'a göre tehlike sınıfı ve çalışan sayısı ne olursa olsun her işyeri risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak zorundadır.
Risk değerlendirmesi ekibi
- İşveren veya işveren vekili
- İş güvenliği uzmanı
- İşyeri hekimi
- Çalışan temsilcisi
- Destek elemanları
- İşyerindeki riskleri bilen çalışanlar
Adım adım
- Hazırlık: İşyerinin yerleşimi, faaliyetler, kullanılan ekipman ve kimyasallar, çalışan profili ve geçmiş kaza kayıtları toplanır.
- Tehlikelerin belirlenmesi: Bölüm bölüm saha gezilir; makine, elektrik, kimyasal, ergonomik, psikososyal ve çevresel tehlikeler listelenir.
- Risklerin analizi: Her tehlikenin olasılığı ve sonucunun şiddeti değerlendirilir.
- Önlemlerin belirlenmesi: Önce tehlikeyi ortadan kaldıran, sonra toplu korunma, en son kişisel korunma önlemleri planlanır.
- Uygulama ve izleme: Önlemler sorumlu ve tarihle takvime alınır; uygulanıp uygulanmadığı takip edilir.
- Belgelendirme: Değerlendirme yazılı hale getirilir ve ekip tarafından imzalanır.
Sık kullanılan yöntemler
| Yöntem | Nasıl çalışır | Uygun olduğu işyerleri |
|---|---|---|
| L tipi matris (5×5) | Olasılık × şiddet | Ofis, perakende, küçük işletmeler |
| Fine-Kinney | Olasılık × frekans × şiddet | Üretim, depo, inşaat |
| FMEA, HAZOP | Süreç ve arıza analizi | Kimya, proses endüstrisi |
Ne zaman yenilenir?
| Tehlike sınıfı | Yenileme süresi |
|---|---|
| Az tehlikeli | En geç 6 yılda bir |
| Tehlikeli | En geç 4 yılda bir |
| Çok tehlikeli | En geç 2 yılda bir |
Bu sürelerden bağımsız olarak şu durumlarda risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir:
- İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması
- Yeni teknoloji, madde veya ekipman kullanılmaya başlanması
- Üretim yönteminde değişiklik
- İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay yaşanması
- Sınır değerlerle ilgili mevzuat değişikliği
- Ortam ölçümleri veya sağlık gözetimi sonuçlarının gerektirmesi
Sık sorulan sorular
Risk değerlendirmesini kim imzalar?
Değerlendirmeyi yapan ekipteki kişiler imzalar; işveren sonuçlarından sorumludur.
Hazır bir risk değerlendirmesi şablonu kullanılabilir mi?
Şablon başlangıç olabilir, ancak değerlendirme işyerinin kendi tehlikelerini yansıtmalıdır. Sahada görülmeden hazırlanan bir belge, denetimde ve olası bir kazada yükümlülüğü karşılamaz.
Bu rehber 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bağlı yönetmelikler esas alınarak hazırlanmıştır; mevzuat değişikliklerini düzenli olarak takip ediyoruz. İşyerinize özel değerlendirme için bizimle iletişime geçin.
